Twee Limburgse monumenten in ere hersteld

Geplaatst op: 16/10/2017

Architectuur Depot restaureert Dorpermolen Opoeteren en gevels Greenville

Dit najaar zijn de restauratiewerken aan de Dorpermolen in Opoeteren en de gevels van Greenville – het voormalige hoofdgebouw van de mijn in Houthalen – afgerond. De link tussen beide projecten is Architectuur Dépot uit Maasmechelen, dat beide projecten ontwierp en coördineerde. Met de restauratie zijn opnieuw twee getuigen van ons rijke verleden veilig gesteld voor de toekomst.

De Dorpermolen in Opoeteren verkeerde in erbarmelijke staat toen het stadsbestuur van Maaseik de aanbesteding voor de restauratie uitschreef. De molen uit de 16e eeuw ligt aan de Bosbeek in het centrum van Opoeteren en is geklasseerd sinds 1981. In 2011 werden al noodzakelijke instandhoudingswerken uitgevoerd om de molen te bewaren. “De kopgevel helde meer dan een halve meter over,” herinnert zich architect Steven Kessels. “Via een onderhoudsprocedure hebben we de gevel laten stutten en het dak waterdicht laten maken om het molenwerk te beschermen.” Vervolgens startte Architectuur Dépot met de opmaak van een renovatiedossier. Ruim een jaar lang werd gewerkt aan het opmeten van het gebouw, het opmaken van het bouwkundig en industrieel technisch dossier en werd overlegd met de dienst erfgoed en de stad Maaseik over het plan van aanpak. Uiteindelijk ging in 2013 de aanvraag voor een restauratiepremie de deur uit. “Voor monumenten waar geen economisch nut aangetoond kan worden, geldt al snel een wachttijd van 6 à 7 jaar vooraleer de subsidie wordt toegekend. Omdat de Dorpermolen die tijd niet meer had, hebben we de stad Maaseik geadviseerd om de hoogdringendheid voor de premie in te roepen. Het betonnen sluiswerk was immers zo bouwvallig dat het kon bezwijken. Dat zou een cascade aan schade aan de rest van de molen veroorzaken en dat wilden we koste wat kost vermijden,” vertelt Steven Kessels. De dienst erfgoed stemde in met de procedure voor hoogdringendheid waardoor de werken in september 2016 konden starten.

Werken op een zakdoek

Ook al is het molengebouw amper 7 bij 12m groot, toch was het restauratieparcours een pad vol hindernissen. “De ligging van de Dorpermolen aan de rand van VEN-gebied en een vogelhabitat-richtlijn gebied maakte dat er strenge eisen werden opgelegd door het Agentschap Natuur en Bos (ANB), de VMM had ook inspraak omdat de Bosbeek een waterloop van 1e categorie is. Daarnaast waren er de richtlijnen van de dienst erfgoed. De timing van de werken, de manier van werken, … dienden allemaal voorafgaand aan de start met deze partijen afgestemd te worden. Dat leidde er uiteindelijk toe dat we de beek alleen in september mochten afdammen en omleiden om de vismigratie niet te verstoren. Het omleiden kon dan weer alleen met een buizensysteem pal aan de rand van het VEN-gebied. Maar we mochten niet met graafmachines in het natuurgebied komen. Dat maakte uiteindelijk dat we vanop heel beperkte oppervlakte de werkzaamheden aan de beek hebben moeten uitvoeren. Voor we het afgedamde deel van de beek mochten droogleggen, moesten eerst de ingesloten vissen afgevist worden. Daaruit bleek overigens een enorm rijke variatie in het visbestand,” vertelt Steven Kessels.


Technische fiche Dorpermolen Opoeteren

Opdrachtgever: Stadsbestuur Maasmechelen
Ontwerp, molentechnieken en studies technieken: Architectuur Dépot - Maaseik
Studies stabiliteit: Berners - Maaseik
Veiligheidscoördinatie: JS Construct - Kinrooi
Investering: 435.000 euro
Start werken: september 2016
Einde werken: september 2017
Hoofdaannemer: Gebroeders Janssen – Opglabbeek
Molenbouwer: Het Gebint- Ronse


Een proper jasje voor Greenville

In het centrum van de provincie voltooide Architectuur Dépot de restauratie van het voormalige hoofdgebouw van de Houthalense mijn. Intern kreeg het monument enkele jaren geleden al een renovatie. Deze zomer kreeg de gevel een conservatiebeurt. “We zijn het dossier begonnen met een haalbaarheidsstudie. Het gaat immers om een groot gebouw met heel wat vierkante meters gevel. Daarom hebben we vooraf bestudeerd welke de meest aangewezen piste was: ofwel een selectieve restauratie - waarbij we alleen de pijnpunten zouden aanpakken -, ofwel een totaalrenovatie waarbij we de voegen zouden vernieuwen en de volledige gevel zouden reinigen. Beide pistes hebben een andere invloed op het investeringsbedrag en de timing. Vooral die timing was belangrijk voor de opdrachtgever omdat het gebouw volledig verhuurd is en de gebruikers minimale hinder mochten ondervinden van de werkzaamheden. Lawaai was dus een bijkomend aandachtspunt bij de keuze van de voorkeursoplossing. Na het afwegen van al deze parameters koos Greenville voor een selectieve restauratie. Die zou amper 3 maanden in beslag nemen,” vertelt Steven Kessels.


Technische fiche Greenville Houthalen

Opdrachtgever: Greenville - Houthalen
Ontwerper: Architectuur Dépot - Maasmechelen
Studies stabiliteit: Studiebureau Forté - Geel
Veiligheidscoördinatie: Thijco - Bilzen
Start werken: april 2017
Einde werken: september 2017
Investering: 229.000 euro
Hoofdaannemer: Renotec - Geel

MEER: HERFST 2017